Kowal jest małym miastem położonym w centrum Polski, na Kujawach, w sąsiedztwie lasów i jezior Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Zajmuje powierzchnię 4,7 km² i jest zamieszkałe przez ponad 3500 osób. Znajduje się na południowym wschodzie Województwa Kujawsko-Pomorskiego,  15 km na południe od Włocławka, w odległości 3 km od autostrady A1, z którą miasto połączone jest poprzez węzeł autostradowy „Kowal”. Do zlokalizowanego od południowej strony Kowala węzła autostradowego prowadzi międzynarodowa  trasa E-75 (droga krajowa Nr 1 Gdańsk- Łódź- Cieszyn), której obwodnica - wybudowana przed kilku laty -znacząco złagodziła uciążliwości wynikające z ruchu tranzytowego w ulicach  miasta. 

Dzięki bezpośredniej bliskości autostrady A1, z węzłem „Kowal”, a także dzięki posiadaniu obwodnicy przebiegającej przez miasto drogi krajowej Nr 1, Kowal posiada dziś wyjątkowo korzystny układ komunikacyjny, który dopełniają: drogi wojewódzkie nr 265 (Inowrocław-Gostynin-Warszawa) i 269 oraz 3 drogi powiatowe.

W mieście znajduje się siedziba Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Park powstał w 1979 r. i znajduje się w pradolinie Wisły, pomiędzy Włocławkiem, Płockiem, Gostyninem i Łąckiem.

Jego powierzchnia wynosi 38 950 ha, w tym strefy ochronnej 14 195 ha. Bogata sieć 43 jezior, różnorodność roślin, sięgające 62% zalesienie, urozmaicona rzeźba terenu oraz korzystny mikroklimat decydują o jego turystycznej atrakcyjności .Dostęp do parku dla turystów stał się od niedawna o wiele łatwiejszy po wybudowaniu drogi asfaltowej Kowal-Mostki, która prowadzi wprost do Zalewu Włocławskiego.

Kowal ma znaczenie ponadlokalne, o czym stanowią również działające w mieście: filia Powiatowego Urzędu Pracy, obsługujące Kowal i okoliczne gminy służby: drogowe, energetyczne oraz Posterunek Policji – staraniem władz miasta w nowej siedzibie od 2004 r. – zabezpieczający miasto i gminę Kowal, a od 2006 r. także gminę Baruchowo. Wizytówką gospodarki miasta są: bardzo prężny Bank Spółdzielczy; producent szyb zespolonych spółka Lumac; ZPUH Giełdziński A.Met – jeden z dwóch największych w Polsce producentów zamków do drzwi, wkładek patentowych i kłódek; firma Zygmunta Skibińskiego – producenta i eksportera europalet; Kancelaria Podatkowa  Bińkowski, zakłady z branży drzewnej, stolarskiej, przetwórstwa ryb i tworzyw sztucznych oraz liczne placówki usługowo-handlowe. W ostatnich kilu lat bardzo znaczący postęp dokonał się w zakresie poziomu opieki medycznej, którą sprawują dziś w Kowalu konkurujące o względy pacjentów trzy niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, cztery apteki oraz istniejąca od 2001 r. podstacja pogotowia ratunkowego, zapewniająca mieszkańcom i przejeżdżającym przez miasto Kowal całodobową pomoc wysoko wykwalifikowanych ratowników i lekarzy, dysponujących nowoczesnym ambulansem i sprzętem ratowniczo - medycznym.

Gospodarczym atutem miasta jest także wykwalifikowana kadra w branżach: metalowej, stolarskiej i odzieżowej, zaplecze surowcowe w postaci zasobów drewna i płodów rolnych , uzbrojone tereny oraz – co warto podkreślić raz jeszcze - znakomite połączenie komunikacyjne z całą Polską i Europą.

Miasto pełni funkcję wiodącego dla okolicznych gmin ośrodka usługowo-handlowego. Stało się to szczególnie wyraźne po reaktywowaniu w 1991 r. samorządu miejskiego. W okresie funkcjonowania samodzielnej Gminy Miasta Kowal  w całym mieście wybudowano sieć kanalizacji sanitarnej wraz z nowoczesną oczyszczalnią ścieków, a także rozbudowano i zmodernizowano sieć wodociągową  i stację uzdatniania wody. O dynamicznym rozwoju miasta świadczy najwyższy w województwie kujawsko-pomorskim 15% wzrost liczby mieszkańców oraz wiele nowo wybudowanych domów. Na łączną ilość 847 budynków mieszkalnych w Kowalu aż 322 zostało wybudowanych w ostatnich dwóch dekadach. W tym samym okresie  z 31 do 48 wzrosła ilość ulic. Nie licząc ponad czterokilometrowej obwodnicy drogi krajowej Nr 1, długość dróg w mieście zwiększyła się z 19 do 30 km. Oprócz nowych, zbudowanych od podstaw ulic, staraniem samorządu modernizacji poddane zostały też prawie wszystkie pozostałe, nie tylko w centrum miasta, ale także na jego obrzeżach. Obecnie tylko 36 mieszkańców, a więc 1% kowalan mieszka przy drodze, która nie ma asfaltowej, bądź betonowej nawierzchni. W ponad dwudziestu ulicach ułożono, głównie w ramach robót publicznych, nowe chodniki i parkingi z kostki brukowej. W Kowalu nie ma obecnie chodników, których nawierzchnia pochodziłaby sprzed 1990 r. Wszystkie ulice oświetlają energooszczędne lampy sodowe. Infrastrukturę Kowala w połowie lat dziewięćdziesiątych wzbogaciło targowisko miejskie  u zbiegu ul. Kołłątaja i Dobiegniewskiej, które niedawno zostało zmodernizowane od podstaw z udziałem środków unijnych. Co środa odbywają się tu jarmarki, cieszące się z roku na rok coraz większą frekwencją sprzedających i kupujących. W 1997 r. oddano do użytku nowe przedszkole. Dla oświaty Kowala, oprócz przedszkola, największe znaczenie mają obecnie: Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego oraz uruchomione w 1999 r. Publiczne Gimnazjum im. Piotra Tylickiego. Funkcje organu prowadzącego dla tych placówek pełni samorząd miejski staraniem, którego w ostatnich latach wykonano bardzo wiele prac w budynkach oświatowych, spośród których wymienić warto: wymianę wszystkich okien i drzwi, instalacji elektrycznej, remont i modernizację większości klasopracowni, dwóch sal gimnastycznych, auli, sanitariatów, a także wybudowanie nowoczesnej, ekologicznej kotłowni  wraz z wymianą instalacji centralnego ogrzewania, urządzenie ogródka jordanowskiego, utwardzenie kostką brukową placów i parkingów przylegających do szkoły, wykonanie nowego ogrodzenia od strony ul. Piwnej, a przede wszystkim kompleksową termomodernizację całego obiektu, przy okazji której dokonano też zmiany architektonicznego oblicza całego kompleksu oświatowego.

Oprócz szkół prowadzonych przez samorząd miasta, na terenie Kowala funkcjonują także dwie szkoły ponadgimnazjalne: Liceum Ogólnokształcące oraz Zespół Szkół Rolniczych, dysponujący – dzięki staraniom ich wieloletniego dyr. Wojciecha Rudzińskiego – rozbudowaną i ciągle unowocześnianą bazą dydaktyczną.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych gruntownej modernizacji poddano także stadion sportowy poprzez: urządzenie nowej płyty boiska piłkarskiego, wybudowanie asfaltowych boisk do piłki ręcznej, koszykówki i tenisa ziemnego, zadaszenie trybuny dla około tysiąca widzów, utwardzenie placów i parkingów kostką brukową oraz ogrodzenie całego obiektu. W kilka lat później kompleksowo zmodernizowano wnętrze  przystadionowego budynku, w którym mieszczą się szatnie, sanitariaty i magazyny klubu Lumac-Kujawiak Kowal oraz świetlica Oddziału Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych.

W miejsce stropodachu, całość obiektu pokryto dachem wielospadowym z blachodachówki. Od 2005 r. stadion miejski w Kowalu nosi imię Kazimierza Górskiego, który osobiście uczestniczył w uroczystościach nadania imienia.

W ostatnich kilku latach stadion poddawany był ponownej modernizacji i rozbudowie, w wyniku czego przebudowano od podstaw jego trybunę, wyposażając ją ponadto w plastikowe siedzenia. Wykonano też rezerwową płytę piłkarską, a główną oświetlono lampami halogenowymi. W bezpośrednim sąsiedztwie stadionu  i obiektów oświatowych w 2009 r. zbudowano zespół boisk „Orlik 2012”, który został następnie powiększony o bieżnię i skocznie do uprawiania lekkoatletyki, boisko do siatkówki plażowej oraz urządzenia do gimnastyki . W rezultacie tych wszystkich prac powstał kompleks sportowo-rekreacyjny, który stanowi bazę sportu amatorskiego i szkolnego oraz miejsce tradycyjnych już imprez plenerowych: Jarmarku Kazimierzowskiego oraz Pikniku Strażackiego. Wielokrotnie odbywały się tu imprezy sportowe i kulturalne rangi powiatowej i wojewódzkiej.

Chlubą Kowala jest także powstały z inicjatywy władz miejskich Dom Pomocy Społecznej - oddany do użytku w 1997 r. Dom ten, będący obecnie placówką powiatową, jest drugą tego typu instytucją w Polsce, która specjalizuje się w opiece nad chorymi na stwardnienie rozsiane. Dysponuje 86 miejscami, w 45 nowocześnie wyposażonych pokojach, przystosowanych dla osób niepełnosprawnych. Ponadto 20 miejsc przeznaczono dla uczestników turnusów rehabilitacyjnych. Dom wyposażony jest w wysokiej klasy sprzęt rehabilitacyjny i świadczy usługi, m.in., w zakresie: kinezyterapii, masaży, wodolecznictwa, elektrolecznictwa, magnetoterapii, inhalacji, światłolecznictwa, gimnastyki korekcyjnej i manualnej. Od 2005 r. przy DPS -dzięki staraniom jego wieloletniej dyr. Jadwigi Rosiak - funkcjonuje także Środowiskowy Dom Samopomocy, do którego uczęszcza na zajęcia 30 niepełnosprawnych  mieszkańców Kowala i okolic.

 Samorząd  Kowala bardzo dba o czystość, porządek i estetykę  miasta. W związku z tym wzdłuż chodników, parkingów, na skwerach i placach urządzone zostały tereny zielone, wraz z nasadzeniami ozdobnych krzewów. Zieleń miejska Kowala prezentowana była jako pozytywny  przykład w telewizji TVN w programie „Maja w ogrodzie”. Z racji   dbałości o zieleń w przestrzeni publicznej w 2010r. Kowal zajął 1 miejsce we wszystkich trzech kategoriach konkursu zorganizowanego przez Starostwo Powiatowe we Włocławku. Ozdobę miasta stanowi też odrestaurowany i zmodernizowany z pietyzmem park miejski im. Leona Stankiewicza- poety, działacza ruchu ludowego oraz folklorysty.

Wizytówką jest również  nowy park  im. króla Kazimierza Wielkiego, który został oddany do użytku w 700 – lecie urodzin w  Kowalu Króla. Warto podkreślić, że inauguracja obchodów jubileuszu kazimierzowskiego – dzięki krakowskim koneksjom naszego rodaka  Jana Nowickiego – miała miejsce w katedrze na Wawelu, gdzie  znajduje się grobowiec Kazimierza Wielkiego.

30 kwietnia 2009 r. odbyła się tam uroczysta msza św. pod przewodnictwem ks. biskupa  profesora Tadeusza Pieronka, z udziałem kowalskiego proboszcza ks. kanonika dra Piotra Głowackiego. W uroczystej mszy udział wzięło ponad 400 mieszkańców Kowala oraz delegacje Stowarzyszenia Miast Króla Kazimierza Wielkiego, mającego siedzibę w naszym mieście. Liturgię mszy św. wzbogaciło: czytanie lekcji przez aktora Jana Nowickiego, śpiew solistki Anny Sokołowskiej i chóru parafialnego „Cantica” oraz orkiestra strażacka z Kowala. Było to niezapomniane historyczne wydarzenie dla wszystkich jego uczestników. Wielkim wydarzeniem związanym z jubileuszem kazimierzowskim było również  zorganizowane na prośbę  władz Kowala spotkanie  4 marca 2010r. w Pałacu Prezydenckim z przedstawicielami 100 miast kazimierzowskich z całej Polski. Bardzo doniosłym wydarzeniem dla Kowala było też zaproszenie jego władz na posiedzenie Sejmu RP w dniu 27 kwietnia 2010 r. na uroczystość podjęcia okolicznościowej uchwały, w której potwierdzono nie tylko historyczne, wiekopomne zasługi Kazimierza Wielkiego, ale także fakt Jego urodzenia w naszym mieście. Kulminacja jubileuszu 700 –lecia urodzin Króla miała miejsce w trakcie ogólnopolskich uroczystości, które odbyły się w Kowalu 30 kwietnia 2010 r. z udziałem wielu znamienitych gości. W ich trakcie zastępca szefa Kancelarii Prezydenta RP minister Jacek Sasin wręczył Mieszkańcom miasta dar tragicznie zmarłego prezydenta  Lecha Kaczyńskiego - w postaci pozłacanej kopii regaliów królewskich: jabłka, berła i korony. W tym dniu oddano do użytku nie tylko nowy park, ale i odsłonięto znajdujący się w nim pomnik króla  Kazimierza Wielkiego, będący chlubą i wizytówką naszego miasta. Ten mierzący wraz z cokołem 7 metrów wysokości monument to największy w Polsce jednobryłowy, granitowy pomnik. Jego projektantem jest pochodzący z Kowala artysta-plastyk Artur Jeziorski, a wykonawcą rzeźbiarz Tadeusz Biniewicz. Warto podkreślić, że wszystkie środki na zaprojektowanie i wykonanie pomnika, wraz z aranżacją otaczającej go przestrzeni pochodziły ze zbiórki publicznej, w której wzięło udział  1279 indywidualnych i 80 zbiorowych ofiarodawców, a działkę pod pomnik i park - za zgodą biskupa ordynariusza Wiesława A. Meringa -  przekazała parafia. Skomplikowaną i trudną operację  przewozu pomnika z pracowni rzeźbiarskiej w Gostyninie do Kowala, wraz z ustawieniem go na cokole, wykonali bezpłatnie żołnierze 1 Pomorskiej Brygady Logistycznej im. Króla Kazimierza w Bydgoszczy, spółka  Euro – Transchem Krzysztofa Pasieckiego oraz kowalscy strażacy.

Kowal szczyci się integrującymi społeczność lokalną organizacjami pozarządowymi. Do najważniejszych i najbardziej aktywnych należą:

- Ochotnicza Straż Pożarna powstała w 1902 r., należąca od wielu lat do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Kowalscy strażacy chlubią się wieloma sukcesami nie tylko w akcjach ratowniczo – gaśniczych, ale także w sportach pożarniczych, w tym uzyskanym w 2005 r. mistrzostwem Województwa Kujawsko-Pomorskiego w sportach pożarniczych.

- Stowarzyszenie MGKS Kujawiak – dzięki, któremu piłkę nożną w Kowalu uprawia  kilkudziesięciu młodych zawodników z miasta i gminy, w różnych kategoriach wiekowych. Drużyna seniorów  uczestniczy z powodzeniem w rozgrywkach V ligi,

- Kółko Rolnicze - funkcjonujące aktywnie na rzecz swoich członków od 1927r.,

- Koło Gospodyń Wiejskich – założone w 1955 r.,

- Koło Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów Wojennych,

- Koło Polskiego Czerwonego Krzyża - istniejące od 1945 r.,

- Koło Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych,

- Oddział Związku Hodowców Gołębi Pocztowych – osiągający sukcesy krajowe i zagraniczne.

Dla historii i współczesności Kowala  duże znaczenie ma Wspólnota Leśna Rolników Miasta Kowala, która gospodaruje na 550 ha lasów i łąk przekazanych mieszkańcom przez króla Kazimierza Wielkiego.

Dla kultury miasta natomiast ważna jest działalność Towarzystwa Miłośników Kowala i Okolic im. Kazimierza Wielkiego. Osobowościami jego życia kulturalnego są: laureatka wielu konkursów poetyckich Marzenna Lewandowska oraz poeta Mirosław Glazik. Swoje udane debiuty poetyckie odnotowali także ks. dr Piotr Głowacki, Maria Stawicka - Madej, Joanna Jasińska oraz Anna Marcinkowska. Dla całego miasta szczególnie ważne znaczenie ma szczycąca się ponad stuletnią historią  strażacka orkiestra dęta, składająca się obecnie z 40 muzyków i 20 mażoretek, a także Kapela spod Kowala oraz zespół wokalno-muzyczny „Melodia”, kierowany przez Annę Błażejczak. Ważnymi postaciami dla życia  kulturalnego i badań nad historią Kowala są:  Zdzisław J. Zasada, Jerzy Giergielewicz i Arkadiusz Ciechalski.

W Kowalu od wielu lat organizowane są imprezy kulturalne i plenerowe: Jarmark Kazimierzowski  i Piknik Strażacki oraz Ogólnopolski Konkurs Poetycki dla Dzieci i Młodzieży „KUJAWY”. Życie kulturalne Kowala skupia się wokół zmodernizowanej w 2005 r. biblioteki miejskiej, szkół oraz Domu Pomocy Społecznej, gdzie funkcjonują grupy teatralne: „Szok” i „Niepokorni”, a przede wszystkim wokół remizy OSP, która pełni funkcję domu ludowego. Odbywają się w niej: tradycyjne gale miejskie, występy artystyczne, publiczne zebrania, najważniejsze uroczystości miejskie i rodzinne, a także tradycyjne bale sylwestrowe i dobroczynne. W ostatnich latach remiza - staraniem strażaków, na czele ze Zdzisławem Szadkowskim i Andrzejem Lewandowskim - została kompleksowo zmodernizowana, pokryta nowym dachem z materiałów przekazanych w darze przez firmę „Blachy Pruszyński”, a także rozbudowana poprzez oddanie do użytku w 2002 r. sali kameralnej dla orkiestry, noszącej imię wieloletniego kapelmistrza Stefana Kowalskiego oraz pomieszczeń garażowych i socjalnych dla strażaków. Nieco wcześniej podniesiono o trzy kondygnacje wieżę strażacką, na której powiewa flaga miasta. Z górującej nad Kowalem wieży strażackiej codziennie – w samo południe – rozbrzmiewa hejnał miasta. Staraniem naszego rodaka Jana Nowickiego został on skomponowany i podarowany miastu przez światowej sławy kompozytora Zbigniewa Preisnera. Herb, flaga, hejnał, a także hymn Kowala, do którego słowa napisali: Jan Nowicki i poetka Marzenna Lewandowska, a muzykę skomponował i przekazał w darze mieszkańcom Kowala znakomity kompozytor Jan Kanty Pawluśkiewicz – to symbole oraz integralna część wizerunku rodzinnego miasta króla Kazimierza Wielkiego. W 2011 r. życie kulturalne miasta wzbogaciło się o prywatną „Galerię Kujawską” , zawierającą cenny eksponaty etnograficzne, zbierane przez wiele  lat przez pasjonata kultury ludowej Benedykta Łukaszewicza i jego żonę Halinę.

Z obliczem Kowala nierozerwalnie związany jest także kościół parafialny p.w. św. Urszuli, którego początki sięgają XIV w. W ciągu ostatnich  lat świątynia została gruntownie odnowiona poprzez: nowe pokrycie dachu i wieży kościelnej, nowe tynki zewnętrzne, odrestaurowanie plebanii, wybudowanie dzwonnicy, na której zawieszono trzy dzwony, w tym jeden nowy, noszący imię Jana Pawła II. W kościele pod nadzorem konserwatorskim w ostatnich latach wykonano też szeroko zakrojone prace mające na celu likwidację wilgoci i jej skutków, z czym wiązało się także odrestaurowanie znacznej części polichromii. Pieczołowitej renowacji poddany został także ołtarz główny, historyczne popiersie króla Kazimierza Wielkiego oraz portal z herbem dobrodzieja kowalskiej parafii, wywodzącego się z Kowala biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego.  Prezbiterium kościoła zdobi też pamiątkowa tablica patrona Miasta bł. Dominika Jędrzejewskiego ufundowana przez Burmistrza i Radę Miasta.

Swoje oblicze bardzo korzystnie zmienił także budynek domu parafialnego. Otoczenie kościoła zostało upiększone zielenią nowo założonych trawników, nasadzeniami drzew i krzewów oraz chodnikami i parkingami z kostki brukowej. Zainstalowana iluminacja czyni kościół widocznym w porze nocnej w promieniu kilku kilometrów.

Wiele prac wykonano także na miejscowym cmentarzu parafialnym, m.in. odrestaurowano i wyposażono w niezbędny sprzęt kaplicę cmentarną, wybudowano parkingi i ułożono chodniki we wszystkich alejkach cmentarnych. Należy podkreślić, że prace w kościele i na cmentarzu zostały wykonane staraniem kowalskich proboszczów: ks. prał. Henryka Ambroziaka i jego następcy ks. kanonika dra Piotra Głowackiego, przy wsparciu parafian, a w części także przez samorząd miejski, który przyczynił się zwłaszcza do budowy cmentarnych chodników oraz gruntownie uporządkował, z pomocą kombatantów, wszystkie kwatery żołnierskie i znajdujące się na nich nagrobki i pamiątkowe tablice. W 2007 r., po wieloletnich staraniach, cmentarz parafialny został powiększony od  strony zachodniej.

Historia

Dokładna data powstania Kowala nie jest znana. Gród istniał zapewne już w początkach kształtowania się naszej państwowości. Osadnictwu na tym terenie sprzyjały korzystne warunki obronne. Na wyspie wielkiego, nieistniejącego dziś jeziora, określanego przez J. Długosza nazwą Krzewiata, znajdował się zapewne gród warowny, a w jego pobliżu osada służebna zamieszkała w większości przez rzemieślników (kowali), wykonujących posługi na rzecz grodu.

Na 20 I 1185 r. datowana jest pierwsza wzmianka źródłowa o Kowalu. Wtedy to książę mazowiecki Leszek wydał dokument, w którym nadał kanonikom włocławskim wieś Kowale wraz z kościołem, co świadczy, że na mapie kościelnej Kowal pojawił się bardzo wcześnie.

W XIII wieku książę Kazimierz Kujawski traktował Kowal jako jedną ze swych rezydencji. W latach 1242–1252 wydał tutaj kilka ważnych dokumentów.

Na początku XIV w. Kowal stał się siedzibą kasztelanii. Dla historii miasta szczególnie ważną datą jest 30 IV1310 r. Tego bowiem dnia na zamku w Kowalu urodził się przyszły król Polski Kazimierz III Wielki.

W czasie wojny z Władysławem Łokietkiem Krzyżacy dwukrotnie, w 1327 i 1331 r., napadli i zniszczyli zamek w Kowalu wraz z osadą, a w 1332 r. zajęli Kujawy, ustanawiając w Kowalu komturię.

Kowal wrócił do Polski po pokoju kaliskim w 1343 r.. Kazimierz Wielki odbudował i wzmocnił zamek. Nadał także Kowalowi prawa miejskie, magdeburskie lokując go na 52 łanach.

Znaczenie miasta wzrosło wraz z rozwojem handlu między miastami krzyżackimi i Rusią. Kowal leżał na szlaku wiodącym z Torunia do Lwowa. W połowie XIV w. istniała tutaj komora celna.

W 1387 r. Abraham Socha, wojewoda płocki, opanował miasto wraz z zamkiem na rzecz księcia Ziemowita. Ponownie przyłączył Kowal do Polski Władysław Jagiełło. Król ten na zamku kowalskim przyjął w 1420 r. panów czeskich z Wernerem z Rankowa na czele, którzy pragnęli ofiarować mu koronę Czech.

Kowal w tym czasie należał do znaczniejszych miast województwa brzesko-kujawskiego. Stanowił siedzibę starostów grodowych, rezydujących na zamku i sprawujących władzę administracyjną i sądowniczą na terenie powiatu kowalskiego.

W 1459 r. Kowal został zobowiązany do wysłania 8 pieszych na wojnę z Krzyżakami, co świadczy o jego znaczeniu. W 1519 r. król Zygmunt Stary dokonał drugiej lokacji miasta na prawie chełmińskim, które na początku XVII w. liczyło 240 domów, co pozwala szacować ludność na około 1440 osób.

W drugiej połowie XVII w., po potopie szwedzkim, w Kowalu zostało jedynie 30 domów. Odbudową zamku zajął się starosta Morsztyn. Kowal nie wrócił już jednak do dawnej świetności.

Po rozbiorach znalazł się najpierw w zaborze pruskim, w latach 1807–1815 w granicach Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. – w Królestwie Polskim. W tym czasie miasto pełniło funkcję ośrodka handlu, głównie zbożem oraz rzemiosła.

W końcu XVIII w. i na początku XIX w. z pejzażu miasta zniknęły niektóre budowle. W latach dziewięćdziesiątych XVIII w. rozebrano zamek, w 1804 r. kościół św. Mikołaja, a w 1824 r. kościół św. Fabiana i Sebastiana, natomiast w 1832 r. spalił się kościół św. Ducha.

W 1836 r. zlikwidowany został powiat kowalski, a w 1870 r. – w ramach represji po upadku powstania styczniowego – Kowalowi odebrano prawa miejskie. Odzyskanie praw miejskich nastąpiło dopiero w lutym 1919 r.

W okresie międzywojennym Kowal stanowił znaczący ośrodek rzemieślniczo-handlowy. Istniały tu młyny, wiatraki, tartaki i olejarnie. Życie gospodarcze ożywiały cotygodniowe targi oraz jarmarki. Pod względem materialnym najbardziej znaczącymi i trwałymi osiągnięciami tych lat są: budynek szkolny przy ul. Kazimierza Wielkiego – obecnie siedziba Zespołu Szkół im. Kazimierza Wielkiego oraz Dom Ludowy, który dał początek dzisiejszej remizie straży pożarnej. W okresie międzywojennym miasto liczyło od 4000 do 5000 mieszkańców, stanowiąc mozaikę trzech zgodnie ze sobą współżyjących narodowości: polskiej, żydowskiej i niemieckiej. Na obrzeżach Kowala znajdowały się trzy cmentarze wyznaniowe: katolicki, żydowski i ewangelicki.   

Cmentarz żydowski i synagoga zostały zniszczone w czasie hitlerowskiej okupacji. Żydzi zostali wymordowani przez okupantów – z 1300 mieszkańców Kowala pochodzenia żydowskiego po wojnie wróciło z gett i obozów zaledwie 13. Dla uczczenia ich pamięci w 2003 r. samorząd miasta z Żydowskim Instytutem Historycznym zorganizował w budynkach szkolnych przy ulicy Piwnej wystawę na temat holokaustu w Kowalu, której honorowym patronem był bp Bronisław Dembowski. Odwiedziło ją wielu, zwłaszcza młodych ludzi, a także znamienici goście, a wśród nich ówczesny ambasador Izraela w Polsce prof. Szewach Weiss.

Ofiarami II wojny światowej byli także mieszkańcy Kowala narodowości polskiej. Dziesiątki osób zginęło w wyniku działań wojennych oraz w hitlerowskich obozach i więzieniach. W czasie okupacji Niemcy rozebrali jeden z ostatnich zabytków miasta – kaplicę św. Rocha, znajdującą się u zbiegu ul. Kościuszki i Wojska Polskiego. Po zakończeniu wojny Kowal liczył około 3000 mieszkańców. Powstająca infrastruktura gospodarcza była typowa dla okresu PRL. Ukierunkowano ją na obsługę pobliskiej rolniczej gminy. Wraz z likwidacją prywatnego handlu, przetwórstwa i usług Kowal stracił swoje znaczenie jako centrum okolicy. W mieście założono Gminną Spółdzielnię, Spółdzielnię Kółek Rolniczych oraz Bank Spółdzielczy.

Miejscem pracy dla wielu mieszkańców Kowala była także funkcjonująca do początku lat dziewięćdziesiątych minionego wieku, stolarnia – filia Włocławskich Fabryk Mebli, a przede wszystkim zakłady i fabryki pobliskiego Włocławka, dla którego Kowal stał się jedną z „sypialni”.

Trwały dorobek okresu PRL stanowią: Liceum Ogólnokształcące, Zespół Szkół oraz Szkoła Podstawowa, której siedzibę przeniesiono w 1959 r. do nowego budynku przy ul. Piwnej, rozbudowanego następnie w połowie lat siedemdziesiątych o 12 izb lekcyjnych, aulę i salę gimnastyczną. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych wybudowano także stadion sportowy, ośrodek zdrowia, wielorodzinne budynki mieszkalne, znacząco uporządkowano także gospodarkę komunalną poprzez rozpoczęcie budowy wodociągu miejskiego i wyasfaltowanie ulic w centrum. Osiągnięciem lat osiemdziesiątych jest przede wszystkim dworzec autobusowy, rozbudowana we wszystkich ulicach miasta sieć wodociągowa oraz ułożenie kolektora magistralnego kanalizacji sanitarnej, co umożliwiło jej dalszą rozbudowę w latach dziewięćdziesiątych.